Khi bàn chuyện làm nông, câu hỏi đầu tiên bà con hay hỏi là: bán được bao nhiêu một ký?
Đó là câu hỏi đúng, nhưng chưa phải câu quan trọng nhất. Câu quan trọng hơn là: có chắc bán được không, và có bị ép giá lúc thu hoạch không?
Vì sao giá cao chưa chắc đã tốt
Giá thị trường lên xuống theo mùa, theo tin đồn, theo thương lái. Một vụ được giá không nói lên điều gì về vụ sau.
Cái làm bà con kiệt sức không phải giá thấp. Là không biết trước. Không biết trước thì không dám đầu tư, không dám vay, không dám mở rộng. Cả gia đình sống trong trạng thái chờ đợi.
Và tình huống ai cũng từng gặp: chở cả xe hàng ra vựa, đến nơi bị chê loại, ép giá tại chỗ. Chở về thì hỏng, không chở về thì phải bán. Không còn lựa chọn nào.
Bao tiêu giá sàn là gì
Bao tiêu nghĩa là bên thu mua cam kết mua toàn bộ sản lượng đạt chuẩn.
Giá sàn nghĩa là một mức giá tối thiểu được ghi trong hợp đồng. Thị trường xuống thấp hơn mức đó, bà con vẫn bán được đúng giá đã ký.
Ghép hai thứ lại: bà con biết trước sẽ bán được bao nhiêu, và bán với giá không thấp hơn mức nào — trước khi xuống giống.
Con số cụ thể tại Ecovia
Nấm mối đen: bao tiêu 100% sản lượng đạt chuẩn theo hợp đồng dài hạn, giá sàn cố định.
Kén tằm: giá bao tiêu cố định 22 triệu đồng mỗi tạ, tức 220.000 đồng mỗi ký.
Cà tím hữu cơ: bao tiêu 10.000 – 15.000 đồng mỗi ký, phân loại ngay tại vườn.
Vì sao chúng tôi không bao tiêu toàn bộ cà chua với giá cố định
Với cà chua, chúng tôi làm khác: bao tiêu một phần sản lượng với giá cố định, phần còn lại theo giá thị trường.
Lý do đơn giản. Nếu bao tiêu toàn bộ với giá cố định, khi thị trường lên cao thì bà con thiệt. Chúng tôi không muốn lợi từ chỗ đó.
Một phần giá cố định để bà con chắc chắn không lỗ. Phần còn lại theo thị trường để khi được giá, bà con được hưởng.
Chia sẻ rủi ro, và chia sẻ cả cơ hội.
Điều kiện đi kèm — nói cho rõ
Bao tiêu không có nghĩa là mua mọi thứ với mọi chất lượng. Hợp đồng ghi rõ tiêu chuẩn, và chỉ sản lượng đạt chuẩn mới được bao tiêu.
Đó là lý do phần kỹ thuật quan trọng ngang phần giá. Kỹ sư đi cùng suốt mùa vụ không phải để làm đẹp hồ sơ — mà để sản lượng thật sự đạt chuẩn, và cam kết bao tiêu thật sự có hiệu lực.
Một chi tiết nhỏ nhưng đáng nói: nông sản được phân loại ngay tại vườn, không phải chở về kho rồi mới bị chê. Bà con nào từng bị ép giá tại vựa sẽ hiểu ngay chi tiết này đáng giá bao nhiêu.